full screen background image
Search
Thursday 22 February 2018
  • :
  • :

Modeli u Psihopatologiji (III dio)

U prethodnom izdanju osvrnuli smo se na neke od modela u psihopatologiji, pa evo preostalih:

 

1)MODEL MOŽDANE BOLESTI

Nakon Kochovog otkrića je izolovan uzročnik bakterije (treponema palinum=sifilis) koji je povezan sa moždanim funkcionisanjem. Potom je otkriveno da traume glave izazivaju psihičke promjene. Pokazalo se da Korsakovljev sindrom uzrokuje promjene moždanih struktura pod uticajem hroničnog alkoholizma. Javio se pojam mentalne retardacije….Veliki broj ranijih modela se nije uklapao u ovo jer nisu spominjali organsku osnovu.  Stoga je većin psihijatara smatrala da se oni moraju baviti samo poremećajima sa organskom osnovom, a da je nauka o ponašanju psihologija. Od tada je ovaj model dominantan, a to je dodatno učvrstilo i otkriće neuroleptika. Dakle, psihijatrija se razvila na materijalističkom filozofskom stajalištu.

2)MODEL PSIHIČKE BOLESTI

Jeanet se bavio psihičkim problemima čestim za to doba (npr. histerija). Počeo je koristiti hipnozu za rješavanje neuroloških problema (npr. oduzetost, paraliza, analgezija, epilepsija, sljepoća…) što je izazvalo revoluciju u pogledu na bolesti. On je izvršio velik uticaj i na Freuda, koji je učio od njega i koristio hipnozu, a kasnije razvio tehniku slobodnih asocijacija. To je sugerisalo da je kod većine psihičkih problema u osnovi psihološka smetnja, a ne neurološki poremećaj.

3)PSIHODINAMSKI KONCEPT

Opisivanjem konstrukata se dobilo na objektivnosti pa se je stoga ovaj model smatrao naučnim. Bihevioristi su ih ismijavali jer su smatrali da postoji samo ono što je vidljivo i što se može mjeriti. Doktor se smatrao jedinim u modelu koji može liječiti tj. oni su postali dominantan profil. Ponovno otkriće klorpromazina, neurotransmitera…i sl. je sve vratilo sa psihičkog na moždani model. Stoga je danas dominantno liječenje farmakološko, elektro-konvulzivno…

Posle se javljaju i drugi konceptualni modeli:

4)PSIHOSOMATSKI MODEL

Ovaj model pretpostavlja da niz tjelesnih problema/simptoma nastaje kao posljedica izlaganja stresu (čir, tumor, visok krvni pritisak…).

Ostali modeli su manje važni, ali ipak aktuelni:

5)SOCIJALNI MODEL

Nastao kada su se počeli razmatrati faktori okruženja i društva na razvoj duševnih bolesti.

Razmatrala su se dva spekta:

skup internalizovanih normi (˝društvo u pojedincu˝) koje mogu imati uticaj na razvoj bolesti

položaj pojedinca u društvu s obzirom na malu grupu (mikrosredina) ili na cijelo društvo

Tada se u mikrosredini razmatraju:

odnosi unutar grupe (porodica, posao….)

u središtu je odnos koji podrazumjeva dvije osobe pa se još i naziva komunikacijski/transakcijski/model polja…

to utiče na liječenje osobe jer je ona ˝označeni pojedinac˝

smatra se da je poremećaj na nivou interakcija npr. iz ranog djetinjstva (sa roditeljima, braćom…), a on se iskazuje u pubertetu

razmatraju se sve interakcije koje mogu pogoršati stanje (npr. pogoršanje nakon hospitalizacije), ali ga i poboljšati. Grupna terapija utiče na izlječenje kod nekih pojedinaca, a ona osim doktora uključuje i socijalnog radnika, psihologa, defektologa…pa sve struke učestvuju u timskom radu. Oblici takve terapije su i porodice, komune…i sl.

moguće su i promjene i u funkcionisanju u bolnici tj. počinju se primjenjivati razne terapije, pa se razvila i socijalna psihijatrija; dnevne, noćne ili vikend bolnice…

ovaj model je izveo psihijatriju izvan okvira bolnice tj. npr. doma socijalni radnik ˝snimi˝interakcije te osobe.

6)SOCIOKULTURALNI MODELimages

Ovaj model se ne zanima samo za pojedinca nego za cijelu bolesnu populaciju. Ispituje se što utiče na nastanak, razvoj i oporavak pojedinca. Na ovaj model direktno utiče sociologija. Smatra se da društvene promjene utiču na razvoj psihičkih bolesti. Najuticajnija je Fraunovska škola. Ovaj model se često zadržava na kulturalnim eksponacijama. Poznato je da se neki poremećaji javljaju samo u pojedinim kulturama, a neki se u drugim kulturama drugačije manifestuju. Ovaj model se uglavnom  bazira na epidemiološkim istraživanjima.

7)FILOZOFSKI MODEL

Ovo je nenaučni model, a postoje dva  glavna pravca:

egzistencijalizam – najviše je uticao na psihologiju i psihijatriju. Glavni predstavnici su Sartre i dr. filozofi. Sartre je započeo novi psihoterapijski pravac. Jaspers je jedan od najznačajnijih psihopatologa.

humanistička psihologija – razvila se direktno pod uticajem egzistencijalizma, a začetnik je

Heideger. Glavni predstavnici su Maslow, Rogers…

Ovi pravci otvaraju nove koncepte i nove terapije, a bave se nadom, ljubavlju, smislom… tj. generalno, filozofiraju.

8)KORELACIJSKI MODEL

Ovaj model je vrlo korisan u praksi. Pretpostavlja da modeli koji postoje imaju značaj u određenim fazama psihičkih poremećaja. Uopšteno, faze se dijele na:

1. emocionalna nestabilnost smrt oca

2. simptomi strah, ideje prognjanja…

3. bihevioralne promjene povlačenje, izolacija…

4.moždana/organska dezorganizacija dezorganizacija

Većina ljudi traži pomoć u 4. fazi. To može dovesti do pogrešaka u zaključivanju jer se razmatra samo ta faza.

9)TEORIJA SASTAVA

Ova teorija se temelji na kvantnoj mehanici, Newton-ovim teorijama… Predstavnici su Wilber,Basin… Bavi se igrama, kiberentikom…




Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *